Een boom planten duurt een halve dag. Of hij het haalt, wordt beslist in de weken ervoor: bij de keuze van de soort, de beoordeling van de grond en de manier waarop het plantgat gemaakt wordt.
En een boom die in de weg staat, hoeft niet altijd te verdwijnen. Bomen verplanten is vaak mogelijk, ook bij formaten waarvan mensen aannemen dat het niet meer kan.
Bij aanplanten en bij verplanten draait alles rond dezelfde vraag: kan dit wortelgestel op deze plek genoeg water opnemen om de kroon te voeden? Zeg je daar ja op, dan gaat het goed. Zeg je nee, dan zie je dat pas twee zomers later, wanneer de boom er niet meer bovenop komt.
1
Van één boom in een tuin tot een rij laanbomen langs een oprit of een parking. We kijken naar de bodem, de beschikbare ondergrondse ruimte, de lichtinval, de afstand tot gebouwen en leidingen, en naar wat de boom over dertig jaar zal zijn. Op basis daarvan bepalen we welke soort hier thuishoort en op welke maat we hem best planten.
2
Een boom die in de weg staat voor een verbouwing, een nieuwe indeling van een terrein of een wegenisproject. Verplanten is technisch werk waarbij de kluit alles bepaalt: hoe groot ze is, hoe intact ze blijft en hoe snel de boom terug in de grond staat. Lukt dat, dan behoud je jaren groei in plaats van opnieuw te beginnen.
Deze verplanting geeft een goed beeld van wat er bij zulk werk komt kijken. De kluit meet acht op acht meter en is een meter diep. Samen met de boom weegt dat geheel ongeveer 60 ton.
Wat je in de film ziet, is de uitvoering. Wat je er niet in ziet, is de voorbereiding die eraan voorafging, en dat is net het deel dat bepaalt of zo een boom het haalt.
Video: KANE de Meulemeester
[INVULLEN: de langere montage van de verplantingsfilm als videobestand, plus een posterframe van de kluit die opgehesen wordt. Er bestaat nog geen mediasleutel voor deze video.]
Bij grotere bomen steken we de kluit bij voorkeur ruim op voorhand af. De boom maakt dan binnen die omtrek nieuwe fijne wortels aan. Zo neem je bij de verplanting een wortelpakket mee dat effectief water opneemt, in plaats van een blok grond met afgesneden uiteinden.
Hoe dikker de stam, hoe groter de kluit. Wie daarop bespaart, bespaart op de overlevingskans. De bodemsoort telt mee: zandgrond valt sneller uiteen dan klei en vraagt een andere manier van inpakken.
De put staat open voor de boom vertrekt, op de juiste diepte en met een bodem waarin hij tot buiten dat gat kan wortelen. Hoe korter de tijd tussen uitgraven en terugzetten, hoe minder wortels uitdrogen. Bij grote verplantingen plannen we dat op het uur.
Een boom die wortels verliest, kan tijdelijk minder kroon voeden. Waar nodig verlagen we de verdamping door gericht te snoeien, met behoud van de vorm van de soort. Niet door de kop eruit te halen, wel door de belasting te verminderen.
Beide gebeuren in het plantseizoen, wanneer de boom in rust is en er geen blad gevoed moet worden. Grofweg loopt dat van het najaar tot het vroege voorjaar, en dan nog niet op elk moment.
1
Bomen met blote wortel of met een kluit zet je in de rustperiode, buiten de vorst en buiten een doorweekte bodem. Vroeg planten in het najaar geeft de boom de winter om zich te settelen, waardoor hij zijn eerste zomer beter doorstaat. Containerbomen hebben meer speling, maar vragen buiten het seizoen intensievere nazorg.
2
Hier is de timing strikter, want de boom verliest een deel van zijn wortels. Bij grote exemplaren telt bovendien de voorbereidingstijd mee: wordt de kluit een seizoen op voorhand afgestoken, dan verplaats je de boom pas het jaar erna. Staat er een verplanting op je planning, bel dan ruim op tijd.
De meest gemaakte fout in een tuin is een boom kiezen op basis van hoe hij er nu uitziet in de kwekerij. Een boom koop je voor de maat die hij over dertig jaar heeft. Wij vertrekken daarom van de plek, niet van de catalogus.
Bij laanbomen komt daar de standplaats onder verharding bij, plus de vraag welke soorten er in de omgeving al staan. Te veel van hetzelfde maakt een straat kwetsbaar zodra er een ziekte opduikt.
[INVULLEN: leveren jullie de bomen zelf via een kwekerij, of koopt de klant de boom aan en zorgen jullie enkel voor advies en plaatsing? Deze vraag moet met de klant beslecht worden voor de livegang en mag niet als tekst online komen.]
Een pas geplante boom heeft grote gietbeurten nodig, niet dagelijks een beetje. Van weinig water blijven de wortels bovenaan hangen. Wij zeggen hoeveel en hoe vaak, afgestemd op de grond en het formaat.
Een boom die bij elke windstoot in zijn kluit beweegt, kan geen nieuwe wortels aanhechten. De ondersteuning blijft staan tot de boom zichzelf vasthoudt, en gaat dan weer weg. Ze blijven staan tot ze in de bast snijden is een klassieke fout.
We komen terugkijken in de eerste groeiseizoenen. Kortere scheuten, verkleurd blad of takken die niet uitlopen zeggen op tijd dat er iets bijgestuurd moet worden.
Welke nazorg wij opnemen en welke jij zelf doet, spreken we per opdracht concreet af. Zo weet je precies wat er van wie verwacht wordt.
Tussen één boom in een achtertuin en een verplanting van 60 ton zit een wereld van verschil. Wat de opdracht vraagt, hangt af van:
Günther komt kijken naar de boom, naar de vertrekplaats en naar de bestemming, en zegt daarna eerlijk of verplanten hier verantwoord is. Soms is het antwoord dat de kans op slagen te klein is en dat je beter een nieuwe boom plant. Ook dat hoor je dan.
Staat je vraag er niet bij? Bel gerust.
Groter dan de meeste mensen denken. De beperking zit zelden bij de boom, maar bij het gewicht van de kluit, het materieel dat erbij kan en de ruimte om te manoeuvreren. Een kluit van acht op acht meter en ongeveer 60 ton hebben we al verplaatst. Soort en leeftijd tellen wel mee: jonge en middelgrote bomen herstellen vlotter dan bomen die er al decennia staan.
In de rustperiode, ruwweg van het najaar tot het vroege voorjaar, buiten vorst en buiten een doorweekte bodem. Planten in het najaar heeft doorgaans de voorkeur, want de boom kan zich dan settelen voor het groeiseizoen begint. Planten in volle zomer raden we af, tenzij het echt niet anders kan. Dan hangt het slagen volledig af van hoe consequent er water gegeven wordt.
Door eerst naar de plek te kijken en pas daarna naar de soort. De ondergrondse ruimte, de grondsoort, het licht en de afstand tot gevels en leidingen bepalen samen wat er kan. Daarna komt wat jij mooi vindt, en meestal blijven er dan nog genoeg opties over. Tijdens het plaatsbezoek overlopen we dat samen, met de eindmaat als vertrekpunt.
Daar bestaan regels voor, en ze hangen af van de hoogte van de boom, van je gemeente en soms van de verkavelingsvoorschriften. Informeer dus bij je gemeente voor je plant, want een boom verplaatsen omdat hij te dicht bij de grens staat, is een dure les. Bij het plaatsbezoek wijzen we je op de plekken waar dit een aandachtspunt wordt, en houden we er rekening mee bij de keuze van de plaats en de soort.
Verplanten blijft ingrijpen in een levend organisme, dus niemand kan je een uitkomst beloven. Wat wij wel doen, is vooraf eerlijk inschatten hoe groot de kans op slagen is. Is die klein, dan zeggen we dat voor je erin investeert. Daarna maakt de nazorg het verschil, en zien we in het eerste jaar dat de boom moeizaam aanslaat, dan kunnen we vaak nog bijsturen.
Om een kluit voor te bereiden of om te zien welke wortels er lopen voor er gegraven wordt.
Om de nieuwe standplaats van voldoende lucht te voorzien voor de boom er in gaat.
Tijdelijke ondersteuning na een verplanting, en verankering bij bomen met een gebrek.
Wat een boom nodig heeft van de grond waarin hij staat, en wat je eraan kan doen.
Stuur een foto van de boom en van de plek waar hij naartoe moet. Günther komt kijken en zegt wat er haalbaar is en wanneer het best gebeurt.
Staat er een verbouwing of een herinrichting op de planning? Bel dan een seizoen op voorhand.
